Việt Nam là quốc gia có đường bờ biển trải dài khắp cả nước. Điều này đã đến hình thành một hệ sinh thái ven biển, những bãi bồi, đất ngập nước và các bãi cát trở thành một môi trường lý tưởng cho các loài chim di cư hàng năm đến để kiếm ăn và trú đông. Trong đó, ta có thể nhắc đến loài Rẽ mỏ thìa – loài chim vô cùng nhỏ nh

Rẽ mỏ thìa là một loài chim di cư cực kỳ quý hiếm trên thế giới. Chúng được xếp hạng Cực kỳ nguy cấp – Critically Endangered (CR) trong Danh lục Đỏ thế giới (IUCN Red List). Hiện nay, theo Birdlife International ước tính số lượng cá thể của loài Rẽ mỏ thìa trên thế giới chỉ rơi vào khoảng 300 – 350 cá thể và đang nguy cơ giảm đi do hiện trạng biến đổi khí hậu và mất môi trường sinh sống.

Hãy cùng WANEE tìm hiểu về loài chim di cư thú vị và quý hiếm này nhé!

Đọc thêm: Chim di cư – Hành trình kỳ diệu của những đôi cánh

Rẽ mỏ thìa
Rẻ mỏ thìa (Nguồn: Nam Hùng)

Sự phân bố và môi trường sống

Phạm vi sinh sản: Rẽ mỏ thìa sinh sản ở vùng cực đông bắc nước Nga dọc theo bờ biển Bering của bán đảo Chukotsk và về phía nam xuống bán đảo Kamchatka. Trong phạm vi này, chúng đòi hỏi các loại môi trường sống cụ thể được phân tách rộng rãi. Những con chim hiện nay vắng bóng trong phần lớn phạm vi sinh sản lịch sử của chúng, bao gồm cả Belaya Spit, trước đây là khu vực sinh sản cốt lõi lớn nhất được biết đến của loài này.

Phạm vi mùa đông và di cư: Rẽ mỏ thìa di cư xuống bờ biển Thái Bình Dương của Nga, Nhật Bản, Bắc và Nam Triều Tiên và Trung Quốc đến khu vực trú đông chính của chúng ở Đông Nam Á. Chúng phụ thuộc rất nhiều vào các khu vực bãi triều ở Hoàng Hải trong quá trình di cư. Hầu hết các loài chim mỏ thìa còn lại trú đông ở ven biển Myanmar và Bangladesh, mặc dù một số loài chim vẫn được tìm thấy ở ven biển phía nam Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam.

Rẽ mỏ thìa - Loài chim di cư quý hiếm của Thế giới
Rẽ mỏ thìa được phát hiện tại huyện Cần Giờ tại Việt Nam (Nguồn: Sâm Thương)

Trong mùa sinh sản, Rẽ mỏ thìa sống ở vùng lãnh nguyên ven biển, thường là gần các đầm hoặc vịnh lớn ven biển. Trong những khu vực này, chúng làm tổ trên những mỏm sỏi có thảm thực vật thưa thớt hoặc ở vùng lãnh nguyên vùng đất thấp có thảm thực vật dày đặc hơn. Chúng kiếm ăn dọc theo bờ hồ, ao cạn và trên đồng cỏ vùng lãnh nguyên ẩm ướt.

Trong quá trình di cư và mùa đông, rẽ mỏ thìa tập trung ở các khu vực biển ven biển, đặc biệt là các bãi bồi ở phía ngoài các cửa sông có thủy triều.

Hình thái của rẻ mỏ thìa

Rẽ mỏ thìa được biết đến cái tên mỏ thì là do cấu tạo ở chóp mỏ của chúng dẹp như cái thìa, đây cũng là đặc điểm để nhận diện chúng so với những loài rẽ khác. Đối với các loài chim di cư ven biển thường sẽ có màu sắc lông tương đối giống nhau và rất khó để có thể phân biệt các loài với nhau.

Chính vì thế, đôi khi để nhận diện chúng một cách tốt nhất đó là vào mùa sinh sản. Vào mùa sinh sản, chúng thường sẽ thay đổi màu sắc lông của mình, mỗi loài sẽ đó kiểu đổi màu lông khác nhau từ đó ta có thể phân biệt được chúng.

Rẽ mỏ thìa - Loài chim di cư quý hiếm của Thế giới
Màu sắc lông của Rẽ mỏ thìa và Rẽ cổ hung rất giống nhau sẽ khó để phân biệt (Nguồn: Nam Hùng)

Đối với loài rẽ mỏ thìa, cá thể trưởng thành khi đến mùa sinh sản chúng thường sẽ có màu nâu đỏ đặc biệt ở xung quanh đầu, ngực và lưng. Phần ngực có nhiều đốm đen khác nhau kéo dài về phía bụng, có màu trắng. Chiều dài cơ thể của cá thể trưởng thành từ 14 – 16 cm. Bên cạnh đó, các số liệu đo lường là: cánh 98–106 mm, mỏ 19–24 mm, chiều rộng đầu mỏ 10–12 mm, chân 19–22 mm và đuôi 37–39 mm.

Chim trưởng thành không trong mùa sinh sản không có màu đỏ, nhưng có phía trên cơ thể màu nâu xám nhạt với các viền màu trắng ở lông bao cánh. Phần dưới cơ thể màu trắng và chân màu đen.

Rẽ mỏ thìa - Loài chim di cư quý hiếm của Thế giới
Mùa sinh sản (Nguồn: Sưu tầm)

Hành vi và tập tính kiếm ăn

Rẽ mỏ thìa là loài chim di cư và kiếm ăn dọc các bãi bồi ven biển. Thức ăn chính của chúng là các loại động vật không xương sống ấu trùng, đặc biệt là muỗi vằn, muỗi, ruồi, bọ cánh cứng và nhện. Chúng cũng ăn một số nguyên liệu thực vật bao gồm hạt cỏ và quả mọng. Vào mùa đông và trong quá trình di cư, chúng ăn nhiều loại động vật không xương sống ở biển bao gồm giun nhiều tơ và tôm để cung cấp năng lượng cho quá trình di chuyển.

Với cấu tạo mỏ như chiếc thìa khác với những loài chim khác với chiếc mỏ tương đối nhọn, điều này cũng làm nên điều bất lợi cho chúng trong quá trình kiếm ăn. Chính vì thế, rẽ mỏ thìa thường ưa thích kiếm ăn ở những bãi bồi, bùn khi triều rút vì lúc này bùn đất sẽ mềm hơn và dễ dàng cho chúng bắt được con mồi.

Rẽ mỏ thìa - Loài chim di cư quý hiếm của Thế giới
Rẽ mỏ thìa đang kiếm ăn trên bãi bồi (Nguồn: Sâm Thương)

Đặc điểm sinh sản

Khi đến mùa sinh sản từ tháng 5 đến tháng 8, rẽ mỏ thìa đến nơi sinh sản ở Nga. Con đực ngay lập tức bắt đầu tìm kiếm môi trường sống phù hợp để xác định lãnh thổ của chúng và thu hút bạn tình. Chúng thực hiện các chuyến bay tán tỉnh trong khi bay vòng quanh lãnh thổ của mình và phát ra tiếng kêu lặp đi lặp lại xen kẽ với những đợt đập cánh nhanh. 

Khi một con đực và một con cái đã bắt cặp, con đực sẽ dừng lại hoặc giảm đi rõ rệt màn trình diễn của mình. Sau khi ghép đôi, chúng sẽ chọn địa điểm để làm tổ và con cái bắt đầu đẻ một lứa 3 đến 4 quả trứng ở vùng lãnh nguyên nông.

Sau khi đẻ trứng, cả hai con trưởng thành đều ấp, thường theo ca kéo dài nửa ngày và con non nở sau 19 đến 23 ngày. Sau khi nở, con non rời tổ trong vòng một ngày và ngay lập tức bắt đầu tự kiếm ăn. Con đực dẫn chúng ra khỏi tổ và chăm sóc chúng cho đến khi chúng trưởng thành khoảng 20 ngày sau đó. Con cái khởi hành ngay sau khi con non nở và bắt đầu di cư về phía nam. Sau khi con non đến tuổi trưởng thành, con đực cũng rời đi. Những chú chim non sẽ bắt đầu tự di cư về phía nam vài tuần sau đó.

Rẽ mỏ thìa - Loài chim di cư quý hiếm của Thế giới
Chim rẽ mỏ thìa non (Nguồn: Sưu tầm)

Hiện trạng của rẽ mỏ thìa

Hầu hết các nhà nghiên cứu tin rằng hai yếu tố gây ra sự suy giảm quần thể của loài rẽ mỏ thìa là việc mất đi môi trường sống dừng chân di cư, đặc biệt là ở khu vực bãi bồi ven biển, cửa sông và hoạt động săn bắn để sinh sống trên khu vực trú đông.

Việc mất đi môi trường sống nguyên nhân chủ yếu là do hoạt động con người trong việc khai thác nuôi trồng thuỷ sản và mật độ rác thải ô nhiễm nguồn nước làm giảm đi nguồn thức ăn quan trọng của chúng. Bên cạnh đó, trong mùa di cư chúng con phải đối mặt với nguy cơ bị săn bắt bằng lưới mờ của những người dân địa phương, đây cũng được xem là mối đe doạ trực tiếp lớn nhất đối với loài chúng.

Trước đây được IUCN Red List phân loại chúng là loài có nguy cơ tuyệt chủng, nghiên cứu gần đây cho thấy số lượng của loài này ngày càng giảm nhanh chóng và đang trên bờ vực tuyệt chủng. Do đó, nó được phân loại lại thành tình trạng Cực kỳ nguy cấp vào năm 2008.

Tổng kết

Rẽ mỏ thìa, với đặc điểm nổi bật là mỏ hình đũa độc đáo, là một loài chim di cư quý hiếm, đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng do mất môi trường sống và sự suy giảm của các khu vực sinh sản. Với vị trí độc đáo của mình trong hệ sinh thái và vai trò quan trọng trong duy trì sự cân bằng tự nhiên, sự bảo vệ và duy trì loài chim độc đáo này trở nên ngày càng quan trọng.

Qua bài viết này, WANEE Vietnam hy vọng bạn có thể hiểu hơn về loài chim di cư độc đáo này. Để từ đó chúng ta có những hành động giữ gìn, phát triển chương trình bảo tồn và giáo dục cộng đồng về vai trò quan trọng trong việc giữ cho loài chim quý hiếm này tồn tại và tăng số lượng cá thể trong tương lai.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

wanee_outdoor_shop