Chắc hẳn loài dơi không còn gì xa lạ với tất cả chúng ta, chúng ta thường sẽ dễ bắt gặp chúng kiếm ăn vào ban đêm, đôi khi lại vô tình bay lạc vào nhà của chúng ta. Mọi người thường sẽ nhầm lẫn dơi có cánh và biết bay nó sẽ thuộc trong lớp Chim nhưng thực sự có phải như vậy không? Ta hãy cùng tìm hiểu nhé!

Dơi là một loài động vật có vú thuộc lớp Thú biết bay sở hữu nhiều khả năng đáng kinh ngạc, định vị hướng bay bằng sóng âm và có thể sống chung với các loài virus nguy hiểm.

Khoảng 1.400 loài dơi sống trên khắp thế giới, ngoại trừ Antarctica và một số hòn đảo xa xôi. Điều gì làm cho những loài động vật có khả năng bay này trở nên thành công?

Trong suốt 50 triệu năm tiến hóa, dơi đã tiến hoá những giải pháp tài tình với những thách thức trong tự nhiên, từ hệ thống Sonar (định vị tiếng vang) tích hợp để tìm thức ăn đến cánh linh hoạt tạo nên chuyến bay ngang nhanh nhất của bất kỳ loài động vật nào trên Trái Đất.

Dơi loài động vật của không gian đêm, mang theo sức mạnh và bí ẩn đặc biệt của mình, tạo nên những siêu năng lực tự nhiên không ngừng làm say mê và tìm hiểu. Chúng không chỉ là những người hàng xóm yên bình, mà còn là siêu anh hùng của hệ sinh thái, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng và đa dạng sinh học.

Tại bài viết này hãy cùng WANEE bắt đầu hành trình khám phá bí ẩn của dơi, nhìn sâu vào thế giới tự nhiên tuyệt diệu mà chúng ta thường xuyên bỏ qua. Tìm hiều về những siêu năng lực đặc biệt của loài dơi nhé!

Dơi
Cảnh dơi ngủ tư thế treo ngược vào ban ngày (Nguồn: Sưu tầm)

Những siêu năng lực độc đáo của dơi

Định vị bằng tiếng vang

Định vị bằng tiếng vang là một cách nhận biết môi trường của một người bằng cách truyền âm thanh tần số cao ra khỏi vật thể và lắng nghe tiếng vang của chúng. Chúng tạo ra khả năng định vị bằng tiếng vang bằng cách phát ra các xung âm thanh tần số cao qua miệng hoặc mũi và lắng nghe tiếng vang.

Từ những tiếng vang này, dơi có thể tính toán khoảng cách, kích thước và hình dạng của các vật thể, chẳng hạn như một con muỗi. Sonar tự nhiên này tinh vi đến mức một số loài dơi có thể phát hiện một vật thể nhỏ bằng chiều rộng của sợi tóc người hoặc nhận ra sự khác biệt về độ trễ tiếng vang dưới một phần triệu giây .

Medellín: “Định vị bằng tiếng vang là một cách hiểu thế giới linh hoạt”

Nghiên cứu gần đây cũng cho thấy loài dơi có thể ít phụ thuộc vào khả năng định vị bằng tiếng vang hơn so với giả định trước đây.

National Geographic Explorer và nhà sinh vật học Aaron Corcoran của Đại học Colorado phát hiện ra rằng loài dơi bay trong thời gian dài trong im lặng , dường như để tránh bị những con dơi khác nghe lén. Khi không định vị bằng tiếng vang, dơi có thể chuyển sang thị giác và trí nhớ không gian để tìm đường.

Dơi
Mô phỏng định vị bằng tiếng vang ở loài dơi (Nguồn: Sưu tầm)

Hầu hết khả năng định vị bằng tiếng vang của dơi xảy ra ngoài phạm vi thính giác của con người. Con người có thể nghe được tần số từ 20 Hz đến 20.000 Hz tùy theo độ tuổi. Tiếng kêu của dơi có thể dao động từ 9.000 Hz đến 200.000 Hz. Do đó, đôi khi chúng ta thấy chúng bay rất nhiều những lại không thể nghe được tiếng kêu của chúng vì âm thanh định vị tiếng vang lúc đó của chúng có tần số ngoài ngưỡng nghe được của con người.

Một số âm thanh của loài dơi mà con người có thể nghe thấy. Tai người có thể phát hiện ra tiếng kêu của dơi trong ổ hoặc giữa con cái và con của chúng, nhưng những tiếng động này không được coi là âm thanh định vị bằng tiếng vang.

Khả năng bay nhanh

Bay là phương thức vận động chính ở tất cả các loài dơi. Dơi là loài động vật có vú duy nhất sử dụng cơ bắp của mình để bay theo cái gọi là chuyến bay tự cung cấp năng lượng. Điều này làm cho kỹ thuật bay của chúng trở nên độc nhất vô nhị trong thế giới động vật.

Cánh dơi giống bàn tay người đã được biến đổi, với những “ngón tay” thon dài được nối với nhau bằng màng da linh hoạt. Đôi cánh linh hoạt chứa đầy các mạch máu, dây thần kinh và gân, được hỗ trợ bởi các cơ đặc biệt giúp dơi bay nhanh và hiệu quả. Không giống như cánh chim hay côn trùng, cánh dơi có thể gấp lại trong khi bay theo nhiều cách khác nhau, tương tự như cách bàn tay con người có thể đóng lại thành nhiều hình dạng khác nhau.

Bí ẩn của dơi - Siêu năng lực tự nhiên của dơi trong hệ sinh thái
Cánh dơi khi bay (Nguồn: Sưu tầm)

Một số người có thể ngạc nhiên khi biết rằng “Chuyển động bay tự cung cấp năng lượng nhanh nhất trên Trái đất là loài dơi (Mexican free-tailed bat) ,” Medellín nói. Vào năm 2016, các nhà nghiên cứu ở phía Tây nam Texas đã ghi nhận loài dơi đuôi tự do Mexico đạt tốc độ lên tới hàng trăm dặm một giờ, dễ dàng biến loài dơi nặng 10 gram này trở thành loài động vật có vú nhanh nhất trên Trái đất.

Tốc độ đó nhanh hơn chim ưng Peregrine , loài có thể đạt tốc độ khoảng 200 dặm một giờ khi lặn. Khi bay ngang, con chim chỉ đạt tốc độ từ 40 đến 60 dặm một giờ .

Trong một số những trường hợp, dơi không chuyển động bay khi kiếm ăn, chúng sẽ dành thời gian của mình treo ngược mình trong những hang động hay ở cành cây rậm rập hạn chế nguồn ánh sáng nhất có thể.

Bí ẩn của dơi - Siêu năng lực tự nhiên của dơi trong hệ sinh thái
Dơi treo ngược cơ thể của mình (Nguồn: WANEE)

Khả năng sống lâu

Theo nguyên tắc chung trong sinh học, những động vật nhỏ hơn có tuổi thọ ngắn hơn những động vật lớn hơn. Nhưng dơi là loài đã phá vỡ quy tắc: Chúng là loài động vật có vú sống lâu nhất so với kích thước cơ thể của chúng. Con dơi già nhất từng được ghi nhận là con dơi Brandt nhỏ bé ở Nga , nặng chưa đến 7 gram nhưng sống được ít nhất 41 năm.

Gần đây, các nhà khoa học đã nghiên cứu bên trong tế bào của loài dơi để tìm ra bí mật về tuổi thọ đặc biệt của chúng. Họ tập trung vào Telomere, cấu trúc bảo vệ được tìm thấy ở phần cuối của nhiễm sắc thể. Ở hầu hết các loài động vật, Telomere có xu hướng ngắn đi theo tuổi tác, một quá trình có thể liên quan đến sự phân hủy và chết tế bào liên quan đến tuổi tác. Nhưng Telomere của nhóm dơi sống lâu nhất, chi Myotis, dường như không co lại theo tuổi tác . 

Bí ẩn của dơi - Siêu năng lực tự nhiên của dơi trong hệ sinh thái
Cá thể dơi chi Myotis với kích thước tí hon (Nguồn: Sưu tầm)

Khả năng kháng Viruses

Ngoài việc sống lâu hơn, dơi còn khỏe mạnh trong suốt cuộc đời, với tỷ lệ mắc bệnh rất thấp. Hơn nữa, dơi có thể bị nhiễm các loại virus chết người khác, chẳng hạn như bệnh dại và Ebola mà không bị bệnh. Để tìm ra nguyên nhân, các nhà khoa học đang nghiên cứu di truyền học của loài dơi và đã tiết lộ một số manh mối. 

Một phân tích gần đây về bộ gen của sáu loài dơi đã tiết lộ một cuộc chạy đua vũ trang tiến hóa lâu đời giữa dơi và virus . Ví dụ, các gen của dơi liên quan đến khả năng miễn dịch và chứng viêm thay đổi định kỳ theo thời gian, có khả năng là để phản ứng với sự lây nhiễm của vi rút, bản thân chúng đã phát triển những cách tốt hơn để lây nhiễm cho dơi.

Dơi được cho là ổ chứa một số loại virus có thể lây nhiễm sang người, chẳng hạn như virus Nipah, thường gây tử vong. Trong khi một số chuyên gia nghi ngờ rằng SARS-CoV-2, loại virus Corona gây ra đại dịch COVID-19, có nguồn gốc từ dơi, thì những người khác lại đặt câu hỏi liệu dơi có phải là thủ phạm trực tiếp hay không.

Các nhà bảo tồn cho biết trong mọi trường hợp, những con dơi hoang dã mang virus Corona không gây ra mối đe dọa cho con người nếu không bị quấy rầy. Hơn nữa, nghiên cứu về hệ thống miễn dịch đặc biệt của chúng thực sự có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách chúng có thể sống chung với virus và không bị bệnh.

Bí ẩn của dơi - Siêu năng lực tự nhiên của dơi trong hệ sinh thái
Nghiên cứu về Viruses trên cá thể dơi (Nguồn: Sưu tầm)

Duy trì sức khoẻ môi trường

Ngoài khả năng của mình, dơi còn hỗ trợ nhiều phần khác trong hệ sinh thái tự nhiên.

Dơi được xem là một loài thiên địch trong canh tác nông nghiệp với việc góp phần làm giảm đi nhiều loài côn trùng gây hại cho cây trồng, đối với những loài dơi chuyên ăn côn trùng chúng có thể ăn lượng côn trùng gần bằng với trọng lượng cơ thể của chúng.

Một thí dự ở Mỹ, các nhà khoa học ước tính loài dơi ăn côn trùng có thể tiết kiệm cho nông dân Mỹ khoảng 23 tỷ USD mỗi năm nhờ giảm thiệt hại về mùa màng và hạn chế nhu cầu sử dụng thuốc trừ sâu ảnh hưởng đến sức khoẻ con người và gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Bí ẩn của dơi - Siêu năng lực tự nhiên của dơi trong hệ sinh thái
Trái cây và côn trùng là nguồn thức ăn chính của dơi (Nguồn: Sưu tầm)

Nhiều loài dơi giúp tăng cường sức khỏe và sự đa dạng của thực vật. Ngoài việc đóng vai trò làm thiên địch, kiểm soát các loài côn trùng gây hại, dơi còn có thể giúp các loài thực vật thụ phấn và phát tán hạt giống.

Một số loài dơi ăn phấn hoa và mật hoa, là loài thụ phấn chính hoặc độc quyền cho một số loài thực vật nhiệt đới và cận nhiệt đới. Những loài khác ăn trái cây và hỗ trợ phát tán hạt. Nhưng đôi khi cũng tuỳ thuộc vào từng loại cây trồng, khả năng này của dơi cũng sẽ gây ảnh hưởng đến năng suất của cây như đối với cây chuối và cây sung. Để tránh dơi ăn, trong quá trình trồng trọt chúng ta có thể bọc lại bằng lưới hoặc có những biện pháp phòng trừ khác để đảm bảo được năng suất.

Bí ẩn của dơi - Siêu năng lực tự nhiên của dơi trong hệ sinh thái
Cá thể dơi đang ăn phấn hoa và góp phần giúp cây thụ phấn (Nguồn: Sưu tầm)

Tổng kết

Bí ẩn của dơi đã mở ra một cánh cửa tuyệt vời đến thế giới tự nhiên, nơi sức mạnh kỳ diệu và siêu năng lực tự nhiên không ngừng làm cho chúng ta kinh ngạc. Từ khả năng bay linh hoạt đến hệ thống Sonar tinh tế, dơi không chỉ là những nhà du mục của bầu trời đêm mà còn là những siêu anh hùng của hệ sinh thái.

WANEE Vietnam xin gửi đến bạn thông tin về những siêu năng lực của loài dơi. Hy vọng qua bài viết này, chúng ta Chúng ta học được rằng, để duy trì một môi trường khỏe mạnh, chúng ta cần bắt chước sự uyển chuyển, sáng tạo, và tương tác tích cực như dơi.

Để từ đó, có những hành động góp phần giữ gìn đa dạng sinh học, sử dụng tài nguyên một cách bền vững, kiểm soát ô nhiễm, và giáo dục cộng đồng về giá trị của môi trường là những bước quan trọng trong việc theo đuổi một tương lai bền vững.

Chúc bạn có những trải nghiệm thiên nhiên một cách trọn vẹn!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

wanee_outdoor_shop